Қонун ва суд олдидаги

Қонун ва суд олдидаги
тенглик

Ўзбекистон Республикасининг барча фуқаролари жинси, ирқи, миллати, тили, дини, ижтимоий келиб чиқиши, эътиқоди, шахсий ва ижтимоий мавқеидан қатъи назар, қонун ва суд олдида тенгдир. Корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар ҳам қонун ва суд олдида тенгдир.

Суд ҳужжатларининг

Суд ҳужжатларининг
мажбурийлиги

Суд ҳужжатлари барча давлат органлари, жамоат бирлашмалари, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар, мансабдор шахслар, фуқаролар учун мажбурийдир ҳамда Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ижро этилиши шарт.

Суд ҳокимиятининг

Суд ҳокимиятининг
мустақиллиги

Судьялар мустақилдирлар, фақат қонунга бўйсунадилар. Судьяларнинг одил судловни амалга ошириш борасидаги фаолиятига бирон-бир тарзда аралашишга йўл қўйилмайди ва бундай аралашув қонунга мувофиқ жавобгарликка сабаб бўлади. Ўзбекистон Республикасида суд ҳокимияти қонун чиқарувчи ва ижро этувчи ҳокимиятлардан, сиёсий партиялардан, бошқа жамоат бирлашмаларидан мустақил ҳолда иш юритади.

Электрон почта манзил:

m.toshkent@sud.uz

Фуқаролар қабулхонаси:

(55) 501-11-14 (03027)

Манзил:

Тошкент ш. Яаккасарой тумани, Шота Руставели кўчаси 93-уй

Интерактив хизматлар

Статистик маълумотлар

Статистик маълумотлар

Ўзбекистон Республикаси Олий Судининг республика судлари фаолиятига доир статистик маълумотлар базаси

Ўтиш
Cуд қарорлари тўплами

Cуд қарорлари тўплами

Судлар бўйича барча якуний суд қарорларини тўлиқ ёки шахссизлантирилган матнда ушбу ҳавола орқали билиб олинг.

Ўтиш
Давлат божи калькулятори

Давлат божи калькулятори

Бу хизмат тури судларга мурожаат қилишда тўланиши лозим бўлган давлат божи миқдорини аниқлашда яқиндан ёрдам беради.

Ўтиш
image
image
image
image
image
image

Электрон суд хизматлари

MY.SUD.UZ - суд хизматларидан фойдаланишнинг инновацион, ишончли ва қулай йўли

Мурожаат

Судга тўғридан - тўғри электрон шаклда мурожаат йўллаш.

Электрон тўлов тизими

Барча судларда фуқаролар томонидан амалга ошириладиган барча тўловларни тўлашнинг ягона электрон тизими.

Видеоконференц алоқа

Масофадан туриб суд мажлисида иштрок етиш

Мажлислар жадвали

Суд мажлислари жадвали билан танишиш – судларда ишларни суд мажлисида кўриб чиқишга тайинланган санаси ва вақти ҳақида онлайн тарзда хабардор бўлиб бориш имконини беради.

Давлат божи калькулятори

Бу хизмат тури судларга мурожаат қилишда тўланиши лозим бўлган давлат божи миқдорини аниқлашда яқиндан ёрдам беради.

Мурожаат намуналари

Фуқаролар судларга мурожаат қилишда ҳужжатларнинг тайёр намуналаридан мутлақо бепул фойдаланиш имконияти

image

MY.SUD.UZ

Ўзбекистон Республикаси Олий судининг интерактив хизматлари портали

ўтиш

Сўнгги янгиликлар

25Fev Янгиликлар

ОЧИҚ МУЛОҚОТ ВА САЙЁР ҚАБУЛ АҲАМИЯТИ: НАТИЖАЛАР КУТТИРАЁТГАНИ ЙЎҚ

Учтепа туманидаги “Шарқ юлдузи”, “Иқбол” ва “Нишабариқ” маҳалла фуқаролар йиғинлари аҳолиси билан  сайёр учрашувлар ўтказилди, фаоллар билан очиқ мулоқотлар қилдик. Бўлиб ўтган учрашув-мулоқотларда қандай мавзулар кўтарилгани, улар юзасидан билдирилган таклиф ва тавсиялар баёнига ҳожат йўқ. Зеро, судья билан ўтган мулоқотда қандай мавзулар кўтарилиши шундоғам маълум.

Ҳозир гап бундай тадбирлар аҳамияти ва самарасида.

Жамиятда ҳуқуқий онг маданият шаклланишида суд ҳокимияти ва аҳоли ўртасидаги узвий алоқалар аҳамияти кам эмас. «Менинг маҳаллам — менинг судьям» лойиҳаси мақсадларидан бири ҳам шунда.Чунки, судья фақат ишни кўриб чиқувчи процессуал шахс эмас, балки жамиятда ҳуқуқий маданиятни шакллантирувчи муҳим субъект ҳамдир.

 Демак, бундай мулоқотлар аҳолининг ҳуқуқий билимларини ошириш билан бирга, суд ҳокимиятига нисбатан ишончи мустаҳкамланишига хизмат қилади. Бу жараёнда маҳалла институти муҳим ижтимоий ҳамкор сифатида намоён бўлмоқда.

 Сайёр қабуллар фуқароларнинг одил судловга бўлган конституциявий ҳуқуқини таъминлашнинг амалий механизмига айланмоқда. Чунки, айни жараёнда фуқароларнинг мурожаатлари қабул қилинади, процессуал тартиблар тушунтирилади, энг муҳими, айрим низолар бўйича медиация имкониятлари ҳақида маълумот берилади. Ҳуқуқий хабардорлик эса қонун устуворлиги таъминланиш омиллари сирасига киради.

Аҳоли билан мулоқотлар судлар фаолиятида очиқ ва шаффофликни таъминлаш билан бирга  муаммоларини жойида ўрганиш имкониятини бермоқда.

Маҳалла — жамоатчилик фикри шаклланадиган муҳим ижтимоий макондир. Шу маънода “Менинг маҳаллам — менинг судьям” ибораси чуқур ижтимоий-ҳуқуқий мазмун касб этади. Шу боис ҳам мазкур лойиҳада жиноят ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш, шунингдек, судларни халққа янада яқинлаштиришда фуқароларнинг ўзини ўзини бошқариш органлари имкониятидан самарали фойдаланиш назарда тутилган.

Ушбу лойиҳа адолат фақат суд залида  эмас, жойлардаги очиқ мулоқот ва сайёр қабулларда ҳам қарор топишига сабаб бўлмоқда.

Суҳроб Юлдашев,

Тошкент туманлараро маъмурий судининг раиси

30Yan Янгиликлар

САЙЁР ҚАБУЛ: РАИСЛАРДАН ИШ ОРТМАДИ

Муайян масала юзасидан катта-ю кичик идора эшигини чертганларнинг аксариятида биринчи раҳбар қабулига кириш истаги бўлиши табиий.

 Биринчи раҳбарнинг ўзи аҳоли ҳузурига келса-чи?!

Шунинг ўзи наинки раҳбарлар, балки ўша орган ёки ташкилот фаолияти бўйича шаклланган тасаввурларни ўзгартиради. Муроди ҳосил бўлиб кетганларнинг мамнунлигини тасаввур қилиш қийин эмас. Бунинг акси бўлган тақдирда (ҳамма мурожаатчи ҳақ бўлиб чиқавермайди) ҳам мурожаатчининг кўнгли бир қадар кўтарилиб қайтишининг эҳтимоли катта. Чунки, “ўз оёғи билан” келган мутасадди билан кечган самимий мулоқот, шахсан ундан эшитган аниқ тушунтириш ва тавсияларнинг таъсири бўлакча бўлади барибир.

Сайёр қабулларнинг энг муҳим жиҳати шунда.

Бугун Яшнобод тумани «Машинасозлар» маҳалла фуқаролар йиғини биносида бўлиб ўтган сайёр қабулда Тошкент шаҳар суди раиси Олимжон Исмоилов ва пойтахт маъмурий суди раиси Улуғбек Алмамедов бошқаларга иш қолдирмади ҳисоб.

Негаки, мурожаатчиларнинг аксарияти биринчи раҳбарлар қабулига кириш истагини билдирди-да.

 Бош устига. Марҳамат.

Сайёр қабул узлуксиз салкам тўрт соат давом этди. Бу вақт мобайнида 25 нафар мурожаатчи сабр ва тушуниш билан тингланди. Мурожаатларнинг мазмун-тоифасидан келиб чиқиб, айримлари юзасидан тегишли ҳуқуқий тушунтиришлар берилди, шунингдек, бир қанчаси ўрганиш учун қабул қилинди.

Бир нафар мурожаатчи йўл босиб, миннатдорлик билдиргани келган экан, ташаккурномаси мамнуният билан қабул  қилинди.

Шу ўринда яна бир гап: сайёр қабул Яшнобод туманида ўтказилган бўлса-да, пойтахтнинг бошқа ҳудудидан келганларнинг йўли тўсилгани йўқ.

Сайёр қабул доирасида сайёр суд мажлислари ҳам ўтказилиб,  24 та маъмурий ва жиноят ишлари кўриб чиқилди. Якунда 3 нафар маҳкум жазодан муддатидан илгари шартли озод қилинди, 4 нафарининг жазоси енгилроғига алмаштирилди. Бундан ташқари 17 нафар шахсга нисбатан юритилган маъмурий ҳуқуқбузарликка доир ишларнинг барчаси тарафлар ярашганлиги муносабати билан тугатилди.

14Yan Янгиликлар

14 ЯНВАРЬ – ВАТАН ҲИМОЯЧИЛАРИ КУНИ

Бугун Олий судда Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари ташкил этилганининг 34 йиллиги ҳамда Ватан ҳимоячилари куни муносабати билан тантанали байрам тадбири бўлиб ўтди.

Олий суд раиси Бахтиёр Исломов судья ва суд ходимларини самимий қутлар экан, кейинги йилларда “Ўзбекистон – 2030” стратегияси доирасида ортга қайтмас ислоҳотларнинг мустаҳкам кафолатларидан бирига айланиб бораётган Қуролли Кучларимизнинг ҳарбий қудратини ошириш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилаётганини таъкидлади.

Қайд қилинганидек, буни Қуролли Кучларимизнинг жанговар салоҳиятини ошириш, ҳарбий қурилиш соҳасини тубдан модернизация қилиш бўйича олиб борилаётган ислоҳотлар натижасида миллий армиямизда чуқур ўзгаришлар юз бераётгани, унинг сафларида хизмат қилиш том маънода шон-шараф ишига айланиб бораётгани мисолида яққол кўриш мумкин.

Бугунги кунда Ўзбекистон Республикаси Олий Бош қўмондони Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида Ватанимиз мустақиллиги, халқимизнинг тинчлиги, эркин ва фаровон ҳаётининг мустаҳкам кафолати бўлган миллий армиямиз олиб борилаётган туб ислоҳотлар натижасида ҳар қандай хавф-хатардан ватанни ҳимоя қила оладиган қудратли, тезкор ва самарали кучга айлангани алоҳида эътироф этилди.

Давлатимиз раҳбари томонидан байрам санаси муносабати билан ҳарбий хизматчилар ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходимларидан бир гуруҳи давлат мукофотига муносиб деб топилиб, уларнинг орасида судья ҳам бор.

Хусусан, Олий суд судьяси Санобар Мамадалиева “Содиқ хизматлари учун” медалига сазовор бўлиб, бугун унга давлат мукофоти тантанали равишда топширилди.

Шунингдек, байрам тадбирида суд фахрийси, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судининг бир гуруҳ судья ва ходимлари “Бенуқсон хизмати учун” кўкрак нишони ҳамда Олий суд раисининг ташаккурномаси билан тақдирланди.

1Iyul Янгиликлар

Yoshlar bilan ochiq muloqot va yoshlarni qo’llab quvvatlash

         So‘nggi yillarda O‘zbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosati keskin faollashdi. Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan muntazam ravishda o‘tkazib kelinayotgan ochiq muloqotlar aynan yoshlar bilan bevosita muloqot qilish, ularning taklif va muammolarini amaliy echimga yo‘naltirishga xizmat qilmoqda. Aynan shu ruhda, 2025-yil 26-martda qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Yoshlar bilan ochiq muloqotda belgilangan vazifalarni amalga oshirishga doir chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi Farmoni yoshlar siyosatining huquqiy asosi sifatida muhim hujjat bo‘lib xizmat qilmoqda. Mazkur Farmon O‘zbekiston tarixida ilk bor muhokama asosida shakllangan keng ko‘lamli hujjat bo‘lib, yoshlarning ta’lim, kasb-hunar, bandlik, ijtimoiy himoya, huquqiy savodxonlik, ekologik xavfsizlik va axborot texnologiyalari sohalaridagi ehtiyoj va muammolarini to‘liq qamrab olgan. Unda 100 mingdan ortiq yoshlarning bevosita takliflari asosida shakllangan muammolarni bartaraf etishga qaratilgan 100 dan ortiq aniq vazifalar belgilangani bilan farqlanadi. Bu esa, ushbu hujjatni oddiy farmondan ko‘ra, tizimli, kompleks va istiqbolli harakatlar rejasi sifatida ko‘rishga asos bo‘ladi. Farmonning dolzarbligi shundaki, u markaziy va hududiy hokimiyat organlari, ta’lim muassasalari, mahalliy kengashlar, sud tizimi va huquqni muhofaza qiluvchi organlar uchun ijro mexanizmini belgilaydi. Ayniqsa, bu jarayonda sud tizimi va sudya yordamchilarining mas’uliyati alohida ahamiyat kasb etadi. Ular faqat nazorat funksiyasini emas, balki yoshlarning huquqiy madaniyatini shakllantirish, ularni qonun doirasida harakat qilishga yo‘naltirish, davlat va jamiyat o‘rtasidagi ishonch ko‘prigini mustahkamlashdek vazifalarni
ham bajarishadi.

Farmonning asosiy mazmuni va ustuvor yo‘nalishlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 26-martdagi  “Yoshlar bilan ochiq muloqotda belgilangan vazifalarni amalga oshirishga doir chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi farmoni (PF–61-son) Respublikadagi yoshlarga oid davlat siyosatini amaliy bosqichga olib chiqish yo‘lida muhim burilish yasadi. Ushbu hujjat nafaqat ma’naviy-axloqiy va huquqiy jihatdan, balki iqtisodiy va ijtimoiy infratuzilmalarda ham keng miqyosli islohotlarni boshlashga asos bo‘ldi. Madaniyat, sport
va ijtimoiy hayotda faol qatnashuv: Yoshlar ijod markazlari, mahallalarda sport inshootlari, teatr, kino va san’at festivallari orqali bo‘sh vaqtni mazmunli o‘tkazish imkoniyatlari kengaytirilmoqda. Shu jihatdan qaraganda, farmon nafaqat strategik yo‘nalishlarni belgilaydi, balki bu topshiriqlarni aniq raqamlar, manzilli yondashuv va ijro jarayoni uchun alohida mas’ul shaxslar orqali huquqiy jihatdan mustahkamlab beradi. Sud tizimi ham, xususan, ma’muriy sudlar, ushbu yo‘nalishlar ijrosida nazorat va tahlilchi sifatida faol ishtirok etadi. Mazkur yo‘nalishlarning har biri amalda huquqiy, iqtisodiy va ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashga xizmat qilishi bilan birga, davlatning yoshlar bilan aloqalaridagi ishonchli mexanizmga aylanishi mumkin. Bu esa ijro tizimi va, ayniqsa, sudyalik faoliyatini faollashtirish, huquqiy monitoringni mustahkamlash zaruratini tug‘diradi. Farmon ijrosida sud tizimi va sudya yordamchisining o‘rni O‘zbekiston Respublikasida sud tizimi faqat nizolarni hal qilish emas, balki huquqiy davlat qurilishi, qonun ustuvorligini ta’minlash va jamiyatdagi muhim ijtimoiy masalalarning ijrosini nazorat qilishda ham faol ishtirok etmoqda. Aynan yoshlar bilan bog‘liq masalalar ham shular jumlasidandir.

Yoshlar bilan tizimli va ochiq muloqot olib borish, ularning haq-huquqlari, imkoniyatlari, taklif va muammolarini davlat siyosatining markaziga qo‘yish – bu O‘zbekistonning yangi taraqqiyot bosqichidagi ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Shu maqsadda  2025-yil  26-martda qabul qilingan “Yoshlar bilan ochiq muloqotda belgilangan vazifalarni amalga oshirishga doir chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Prezident Farmoni o‘z mohiyatiga ko‘ra davlat siyosatining insonparvar, huquqiy va ijtimoiy adolatga asoslangan strategiyasidir. Xulosa qilib aytganda, mazkur Farmon faqatgina hukumat idoralarining topshirig‘ini emas, balki fuqarolik jamiyatining, xususan yoshlarning huquqiy faoliyatini kuchaytirishga xizmat qiluvchi fundamental hujjatdir. Prezident farmonida ko‘zda tutilgan “Yoshlar bilan tizimli va samarali ishlash” tamoyilini amalga oshirishning muhim bosqichi hisoblanadi. Ijroda duch kelinayotgan muammolar va xatarlar Prezident farmonida belgilangan vazifalar yoshlar siyosatini tubdan o‘zgartirish, jamiyatda faol, bilimli va huquqiy ongli avlodni shakllantirishga xizmat qilmoqda.

Toshkent  tumanlararo  ma’muriy  sudi  sudya  yordamchisi

Naimov  Mironshox  O’tkirjon o’g’li

1Iyul Янгиликлар

Qurilish va uy-joy kommunal xo’jaligi tizimida islohotlar va tizimni tubdan takomillashtirish

O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda barcha sohalarda, xususan, qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi (UJKX) tizimida tub islohotlar amalga oshirilmoqda. Ushbu yo‘nalishdagi islohotlarning asosiy maqsadi — fuqarolarning hayot sifatini yaxshilash, ularning yashash sharoitlarini zamonaviy va qulay holga keltirish, shuningdek, davlat tomonidan qurilish va kommunal xizmatlar sifati ustidan tizimli nazoratni kuchaytirishdan iboratdir. Afsuski, uzoq yillar davomida bu soha korrupsiya, byurokratiya, sifatsiz pudrat, va eng yomoni — aholining ishonchidan suiste’mol qilish holatlari bilan yomon nom qozongan edi. Aynan shunday muammolarni chuqur tahlil qilib, ularga qat’iy yechim topish maqsadida, 2025-yil 14-aprel kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF–66-sonli Farmoni qabul qilindi. Mazkur hujjat, nafaqat qurilish va kommunal xizmatlar sifatini oshirishga, balki davlat nazoratining mutlaqo yangi mexanizmlarini joriy etishga, fuqarolik nazoratini kengaytirishga, ochiqlik va shaffoflikni ta’minlashga yo‘naltirilgan. Eng muhimi, ushbu farmon orqali qurilishda qonunbuzarliklarni erta aniqlash, ularning oldini olish va javobgarlik choralarini kuchaytirish tizimi huquqiy asosga ega bo‘ldi. Shu bilan birga, bu farmon ma’muriy sudlar faoliyati, xususan, davlat xizmatlarining qonuniyligini baholovchi va nizolarni hal qiluvchi vakolatli organ sifatida ularning rolini yanada oshirdi. Ushbu maqolada
PF–66-sonli Prezident farmonining huquqiy mazmuni, amaliy ahamiyati, sud tizimidagi roli, ijrodagi muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha takliflar Toshkent shahar tumanlararo ma’muriy sudi sudya yordamchisi Umarova Zumradxon Xayotjon qizi faoliyati misolida tahlil qilinadi. Uning amaliy tajribasi orqali farmon ijrosining real holati, monitoring uslublari va sud-huquqiy mexanizmlar yoritiladi. Bu esa maqolaning nafaqat nazariy, balki amaliy foydasini oshiradi. Maqsad – bu farmon orqali nazarda tutilgan chora-tadbirlarga yuridik nuqtai nazardan yondashish va uni amalga oshirishda sud tizimining o‘rnini huquqiy asosda yoritishdir.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 14-apreldagi PF–66-sonli farmoni — “Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida davlat nazoratini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida” — nafaqat qurilish sifati, balki jamiyatda qonuniylik, javobgarlik va ochiqlik tamoyillarini mustahkamlashda muhim huquqiy hujjat hisoblanadi

Asosiy yo‘nalishlar quyidagilardan iborat:

  Davlat nazorati va monitoring tizimini markazlashtirish: Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi agentligi tarkibida maxsus nazorat tuzilmasi — Davlat qurilish nazorati inspeksiyasi tashkil etildi. Bu inspeksiya barcha qurilish ob’ektlarida majburiy nazoratni olib boradi.

  Fuqarolik nazoratini kengaytirish: Aholi uchun qurilish va kommunal xizmatlar ustidan ochiq ma’lumotlardan foydalanish imkoniyati yaratiladi. “Ochiq reestr” orqali istalgan fuqaro har bir qurilish ob’ekti bo‘yicha hujjatlar, bajarilayotgan ishlar va nazorat holatini tekshira oladi.

Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasidagi islohotlar nafaqat iqtisodiy va texnik tusdagi o‘zgarishlarni, balki huquqiy nazorat va javobgarlik mexanizmlarini ham yangidan shakllantirishni talab qiladi. Bu jihatdan qaror ijrosining huquqiy kafolati bo‘lgan sud tizimi, ayniqsa ma’muriy sudlar, davlat va fuqarolar o‘rtasidagi nizolarni hal etish, qonuniylikni ta’minlash hamda fuqarolarning murojaatlarini adolatli ko‘rib chiqish bo‘yicha muhim rol o‘ynaydi. Ko‘p hollarda oddiy fuqaro noqonuniy qurilish natijasida o‘zining uy-joy, yashash muhitiga zarar yetganligini sud orqali da’vo qiladi. Sudya yordamchisi bunday da’volarda zarar ko‘lamini, qonun buzilishini asoslovchi dalillarni yig‘ishda sudyaga yuridik yordam ko‘rsatadi. Ayniqsa, ko‘p kvartirali uylarda joylashtirilgan muhandislik inshootlari, kanalizatsiya tizimi yoki tom qurilmalari yuzasidan fuqarolik da’volari soni oshgan

O‘zbekiston Respublikasida qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasini huquqiy tartibga solish, davlat nazoratini kuchaytirish va fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlarini samarali himoya qilish borasida yangi davr boshlandi, desak mubolag‘a bo‘lmaydi. 2025-yil 14-aprelda qabul qilingan PF–66-sonli Prezident farmoni ushbu yo‘nalishdagi tub o‘zgarishlarning normativ-huquqiy poydevorini yaratdi. Bu hujjat orqali davlat faqat nazoratchi emas, balki samarali boshqaruvchi, tartibga soluvchi va aholining manfaatini ko‘zlagan mas’ul tuzilmaga aylanishi ko‘zda tutilmoqda. Mazkur maqolada PF–66-sonli Farmonning mazmuni, huquqiy mohiyati, amaliy tatbiqi, mavjud muammolar va taklif etilgan yechimlar tahlil qilindi. Bu bosqichda esa har bir sudya yordamchisi — davlatning huquqiy yuzini, adolatli boshqaruvni ifodalovchi vakilga aylanmoqda.

Toshkent tumanlararo ma’muriy sudi sudya yordamchisi

Umarova Zuxraxon Xayotjon qizi

1Iyul Янгиликлар

Gender tengligi va ayollarning huquqlari va ularni himoya qilishni takomillashtirish

So‘nggi yillarda O‘zbekistonda gender tengligi, ayollar huquqlarini himoya qilish, ularning ijtimoiy-iqtisodiy hayotdagi faolligini oshirish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi. Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida olib borilayotgan siyosat bu borada izchil islohotlar va amaliy chora-tadbirlar bilan boyitilmoqda. Ayniqsa, ayollarning ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, tadbirkorlik, siyosiy ishtirok, oilaviy munosabatlar, huquqiy himoya borasidagi ehtiyojlarini inobatga olgan holda qabul qilingan hujjatlar tizimi xalqaro standartlarga yaqinlashmoqda. 2025-yil 14-martda imzolangan Prezident qarori — PQ–103-sonli “Oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaror — aynan mana shu islohotlarning mantiqiy davomi sifatida e’tirof etiladi. Mazkur hujjat jamiyatning eng muhim bo‘g‘ini bo‘lgan oilani mustahkamlash, xotin-qizlarning ijtimoiy faolligini oshirish, ularni ijtimoiy himoya qilish, huquqiy madaniyatni shakllantirish va eng asosiysi, davlat bilan fuqarolar o‘rtasida ishonchli aloqani kuchaytirishga xizmat qiladi. Shu tariqa maqolada qarorning huquqiy ahamiyati, sud tizimi uchun yaratgan yangi imkoniyatlari, amaliyotda uchrayotgan muammolar va ular yechimiga oid takliflar ham bayon etiladi. Maqsad — nafaqat qarorni tushuntirish, balki uni hayotga tatbiq etishda sud tizimi orqali qanday samaradorlikka erishish mumkinligini ko‘rsatishdir.

2025-yil 14-mart kuni qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–103-sonli qarori — “Oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” — davlatning oilaviy siyosatni mustahkamlash, gender tengligini ta’minlash, ayollar salohiyatini ro‘yobga chiqarish borasidagi yangi bosqichni boshlab berdi. Ushbu qaror ijtimoiy hayotning barcha jabhalarida ayollarning munosib ishtirokini ta’minlash, ularni har tomonlama himoyalash va oila institutining barqarorligini oshirishni asosiy maqsad qilib olgan. Qaror bilan 2024–2026-yillarga mo‘ljallangan “Oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash milliy dasturi” tasdiqlandi. Ushbu dastur doirasida quyidagi ustuvor yo‘nalishlar ajratib ko‘rsatildi:

  1. Ijtimoiy himoya va huquqiy yordamni kuchaytirish

Ayollar va qizlarni tazyiq, zo‘ravonlik va kamsitishdan himoya qilish, huquqiy maslahatlar berish, bepul advokat yollash tizimini kengaytirish ko‘zda tutilgan. “Huquqiy yordam markazlari” tashkil etilishi, oilaviy mojarolar profilaktikasi uchun maxsus konsultatsiya punktlari ochilishi rejalashtirilgan.

  1. Bandlik va tadbirkorlikni rag‘batlantirish

Ayollarning tadbirkorlik faoliyati uchun subsidiyalar, imtiyozli kreditlar, biznes-reja tuzishda maslahat xizmatlari, ko‘rgazmalar va grantlar orqali real qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari joriy etilmoqda.

Oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha davlat tomonidan qabul qilingan har qanday qarorlar, eng avvalo, ijrosining to‘liq va sifatli ta’minlanishiga tayanadi. Bu jihatdan sud tizimining, xususan ma’muriy sudlarning roli beqiyos. Sudlar nafaqat nizolarni hal qiluvchi organ sifatida, balki qonun ustuvorligini kafolatlovchi, ijroni tahlil qiluvchi va profilaktika vositasi bo‘lib ham xizmat qilmoqda. Oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan davlat siyosati doirasida qabul qilingan PQ–103-sonli Prezident qarori o‘zida juda ko‘plab ijtimoiy, iqtisodiy va huquqiy mexanizmlarni mujassam etgan bo‘lsa-da, uning to‘laqonli natija berishi ijro intizomi va tizimli nazoratga bevosita bog‘liq. Sud tizimi doirasida aynan xotin-qizlar bilan bog‘liq nizolarni yuritishda tajribali sudyalar va yordamchilar jamoasidan iborat ixtisoslashtirilgan guruhlar tuzish taklif etiladi. Bu guruhlar ayollar murojaatlarini tez va samarali ko‘rib chiqish, ularni tazyiqdan himoya qilish, stressiz muhitda huquqiy yordam berish imkonini yaratadi.

Oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash, ularning huquq va erkinliklarini ta’minlash, jamiyatdagi mavqeini mustahkamlash – O‘zbekiston Respublikasining ustuvor davlat siyosatiga aylangan. 2025-yil 14-mart kuni qabul qilingan PQ–103-sonli Prezident qarori bu siyosatning amaliy ifodasi bo‘lib, mamlakatda gender tengligi, ijtimoiy adolat va huquqiy himoya tamoyillarini chuqurroq qaror toptirishga qaratilgan. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, qarorning amaliyotda to‘liq va samarali ijrosiga erishish uchun hali yechimini kutayotgan bir qator tizimli muammolar mavjud: idoralararo muvofiqlikning sustligi, huquqiy ongning pastligi, texnik va hujjat tayyorlashdagi xatolar, moliyaviy cheklovlar va boshqalar. Bu esa sud tizimining islohotchi, innovatsion va fuqaroga yaqinlashgan yangi modelini shakllantirmoqda. Xulosa sifatida aytish mumkinki, Prezident qarorining real hayotdagi natijasi uni ijro etuvchi tizimlar faoliyatiga, ayniqsa sud tizimi kabi asosiy huquqiy bo‘g‘inlarning professionalligi va tashabbuskorligiga bevosita bog‘liqdir. Tavsiyalar asosida ishlab chiqiladigan huquqiy, tashkiliy va axborot-kommunikatsiya vositalari yordamida bu jarayonni yanada kuchaytirish, xotin-qizlar uchun yanada adolatli va huquqiy muhitni yaratish imkoniyatini beradi.

Toshkent tumanlararo ma’muriy sudi sudya yordamchisi

Tleumuratova Sarbinaz Erejep qizi

image
Skip to content